Draagmoeder

Het is een Oudhollands recept om niet-materiële onderwerpen aan te kaarten: ‘Wij willen het, het kan, maar van de wet mag het nog niet’. Tegenstanders zijn mensen die het niet begrijpen omdat ze het zelf niet hebben meegemaakt, of mensen die van hun religie niet zelf mogen nadenken.

Dat frame wordt gebruikt voor veel onderwerpen: abortus, euthanasie voor mensen die niet zelf kunnen beslissen, en ook voor de huidige discussie: draagmoederschap. Stuk voor stuk zijn het complexe zaken die een betere behandeling verdienen dan bovenstaande redenering met als kernwoord: ‘nog’.

Neem het laatste voorbeeld: een kliniek voor draagmoederschap voor homostellen in Nederland. Of het nu voor homo- of heterostellen is, ik vind dat hele draagmoederschap maar knap ingewikkeld. Dat ik zelf kinderen heb gebaard, maakt de kwestie er volgens sommigen niet eenvoudiger op: wie ben ik wel dat ik me hier een mening over aanmatig…? Dat is een eenzijdige redenering, want voor hetzelfde geld zou je juist wel zelf kinderen gebaard moeten hebben om je er een mening over te kunnen vormen, maar dat terzijde.

Ook een regelmatig gehoord argument is dat juist christenen hier geen probleem mee zouden moeten hebben omdat Lea en Rachel ook hun slavinnen gebruikten als draagmoeder. Alsof het loutere feit dat het in de Bijbel staat ‘geen-bezwaar’ zou betekenen. Kom er maar in, theologen!

Maar ik heb wel bezwaar. Draagmoederschap is een typisch voorbeeld van instrumentalisering van het vrouwelijk lichaam, waarvoor ingeburgerde termen als ‘reproductie’ typerend zijn. Maar zwangerschap is niet alleen maar ‘een kind voortbrengen’, net zoals abortus meer is dan ‘zwangerschapsweefsel verwijderen’.

Natuurlijk zullen er altijd vrouwen zijn die geheel uit eigen beweging voor iemand een kind willen baren. En als het bijvoorbeeld een zus is, kan ik me dat misschien nog een klein beetje voorstellen ook. Maar met het huidige primaat van het economisch denken ben ik er niet gerust op.

Een kind is geen bezit en ook geen recht, al lijkt het daar soms verdacht veel op. En een vrouwenlichaam kan niet zo maar in de verhuur worden gedaan, ook niet als ‘de begeleiding goed geregeld is’, zoals geruststellend werd meegedeeld.

Ik kan het niet helpen maar ik moet steeds maar denken aan The handmaids tale. Dat mag dan een dystopie zijn waarvan de kans dat hij ooit uitkomt heel gering is, wie precies de nieuwe bazen worden, maakt voor de slaven over het algemeen weinig uit.