Imagine…

Het is weer een plezier om tv te kijken tegenwoordig. In DWDD gaf Beatrice de Graaf college en behalve een enkele opmerking van Adriaan van Dis over religie (eitje want toch geen weerwoord, De Graaf kwam er niet doorheen) was het best een leuk gesprek.

Een grotere verrassing was Pauw, waar nota bene genuanceerd over godsdienst kon worden gepraat! Ook Pauw zelf bleek de redelijkheid zelve. Dat hebben we wel eens anders meegemaakt, maar dan ging het ook over christendom en dat is natuurlijk sowieso belachelijk. Hij had de wind ook wel mee met alleszins redelijke vertegenwoordigers van de zo onder vuur liggende religie: Ahmed Marcouch en Ali B.

En jawel, oude bekende Abdelkarim/Dennis Honing schoof aan. Daar was hij weer! Inmiddels is hij een geseculariseerde moslim, vermeldde de ondertitel. Wat dat precies inhield, werd mij niet duidelijk. Ik herinner me hem van eerder media-optredens waarin hij nog devoot moslim was maar ook toen al niet bereid af te reizen naar een hogere bestemming.

Overal waar muziek aan te pas komt, zoals gisteren bij DWDD, werd het lied van John Lennon ten gehore gebracht. Een schattig meisje zong en speelde het lied op een station. Imagine there is no heaven … and no religion too… Ja, dan breken er pas tijden aan! Zalig!

De landen waar dat een tijdlang voor gold waren inderdaad oases van rust en vrede: communistisch Rusland, Cambodja, China, en niet te vergeten lichtpunt in de geschiedenis Albanië! Ach ja, ’s mensen geheugen is slecht.

81xQw2mInaL._SL1500_Het geheugen van YouTube gelukkig niet. Ik vond er muziek van John Taverner (1490-1545). Zou Taverner rust hebben gezocht voor de turbulente tijden waarin hij leefde? In die tijd keken ze niet op van een paar doden meer of minder. De pest brak regelmatig uit, syfilis verspreidde zich als een vuur over Europa, de ene oorlog volgde op de ander.

Gloria tibi Trinitas, Aequalis una Deitas, Et ante omnia saecula, Et nunc et in perpetuum. (Eer zij u Drie-enige; allen gelijk, een God; van vóór alle tijden; nu en voor eeuwig).

Het is geen antwoord op al mijn vragen, maar toch, deze muziek zal Imagine wel overleven.

Mening

De rellen naar aanleiding van het knullige filmpje over Mohammed hebben levens gekost. Onbegrijpelijk voor westerlingen van de 21e eeuw. Wat moeten we daar nu mee? Daar wordt verschillend over gedacht.

Een geloof is ook maar een mening, stelt Martin Slagter in de Volkskrant. En daarom moeten ‘we’ niet wijzen op de beledigingen die christenen en joden moeten ondergaan in islamitische landen maar duidelijk maken dat religie niets meer of minder waard is dan welke andere seculiere mening ook.

Afgezien van de vraag of er dan geen verschil is tussen een overtuiging en een mening (dat lijkt me wel), heeft Slagter op het eerste gezicht een totaal andere benadering dan Thomas von der Dunk in dezelfde krant maar dan een paar dagen eerder.

‘We staan voor de keuze tussen filosofische zelfverloochening en fysiek zelfbehoud. Is de vrijheid van het woord, de vrijheid van èlk woord, doden elders waard?’ vraagt Von der Dunk zich af.

Von der Dunk gaat er in zijn betoog ook impliciet vanuit dat religieuze overtuigingen niet belangrijker zijn dan seculiere maar hij maakt zich er minder makkelijk vanaf dan Slagter. Von der Dunk realiseert zich in ieder geval dat de vrijheid van het woord levens heeft gekost.

Om uiteindelijk te concluderen dat bij ons in het westen volkerenmoord het ergst denkbare misdrijf is, en in islamitische landen blasfemie het hoogste scoort op de ladder van erge zaken. Onze universele waarden zijn zo universeel nog niet.

‘Alleen een consequent uitgedragen verlicht westers standpunt inzake religie en godsdienstigheid zal de gewelddadige protesten tegen ‘belediging’ van de islam op termijn doen afnemen,’ beweert Slagter. Hoe komt hij daar bij? Zullen ‘ze’ uiteindelijk wel een keer leren onze verlichte westerse standpunt uiteindelijk veel beter is?

Waarom zou dat zo zijn als alles toch maar een mening is? Want als religieuze overtuigingen ook maar een mening zijn, waarom zouden seculiere overtuigingen dan wel meer zijn dan ook maar een mening? Waarom zou het recht op vrijheid van meningsuiting ertoe doen? Dat is toch ook maar een mening? Slagters kennelijke hekel aan de pretenties van religie laat hem in de kuil vallen die hij voor anderen heeft gegraven.

Von der Dunk maakt vervolgens af waar Slagter blijft steken in goedkope retoriek. Hij geeft geen antwoord op de vragen die hij opwerpt omdat hij die niet heeft, maar hij concludeert terecht dat de vrijheid van het woord gevaar loopt.

Maar de overeenkomst tussen beiden is dat ze geen zaak meer hebben waarvoor ze alles over hebben, ook de dood. Waar wil een westerling nog voor sterven? Voor een optreden in Idols? Voor een lagere hypotheekrente of een nieuwe auto? Voor de vrijheid van het woord misschien…?

En zo wordt het natuurlijk eng om mensen tegen te komen die wèl willen sterven voor hun overtuiging. Ook als anderen dat ‘ook maar een mening’ vinden.

Christendom light

Religie voor atheïsten, een heidense gebruikersgids. Zo heet het boek dat een heel andere invalshoek heeft dan de meeste andere boeken waarin atheïsten hun gedachtegoed met ons delen. Want de schrijver heeft best sympathie voor het christendom en andere religies.

De filosoof Alain de Botton wil graag de goede dingen van religies gebruiken om het atheïsme aan te vullen. Vergeving en troost, een moreel kader, zelfs het idee van de erfzonde waardoor iedereen in aanleg even slecht is, spreekt hem aan. Het idee dat er een God zou bestaan wijst hij af, je bent atheïst of je bent het niet.

Dit alles onder het motto: het hoeft niet waar te zijn als het maar werkt. Probleem is alleen dat het niet werkt als het niet waar is.
Shoppen in het christelijke geloof, naar believen er iets uitpikken wat je wel aanstaat en de rest laten liggen, is een nutteloze exercitie. Bewijs? De geschiedenis van het christendom zelf…
Het is als een mooie bos bloemen plukken, het lijkt even mooi maar na een week is alles verlept omdat de bloemen van de wortels zijn afgesneden.

De ideeën van De Botton doen mij denken aan slagroom light, wit spul dat een beetje naar slagroom smaakt maar dan zonder de calorieën en met zetmeel als opvulmiddel. Wie de echte slagroomsmaak kent, lust het niet.