Solidariteit

De ziektekostenverzekering blijft de gemoederen bezig houden. Nu deed het CPB weer een duit in het zakje: laag opgeleiden zouden minder in hun basispakket moeten hebben. Je werd vroeger voor minder aan de schandpaal genageld.

Maar die tijden zijn voorbij. Het is prijsschieten op iedereen die minder opleiding heeft dan HBO en minder verdient dan twee keer modaal. Ondertussen kun je je afvragen of het niveau van HBO en meer nog steeds is wat het was.

Immers, je hoeft geen afgestudeerd socioloog te zijn om te weten dat een hoge opleiding niet per se betekent dat je een hoog salaris verdient. Niet iedereen die aan een universiteit gaat studeren, kiest een richting waarmee hij binnenloopt. En niet iedereen die een MBO-opleiding volgde, verdient nu het minimum. Een loodgieter met een eigen bedrijf verdient meer dan een filosoof die slechts een parttime baan kan vinden.

Maar de VVD heeft blijkbaar maling aan de realiteit. Tweede Kamerlid voor de VVD Anne Mulder zei op Radio 1: “Het CPB legt de vinger op een heel zere plek. Je kunt niet tot in het oneindige de rekening van de zorg neerleggen bij mensen met een wat hoger inkomen die daar nauwelijks een beroep op doen.”

Een heel zere plek, ach gut. Mensen met een wat hoger inkomen (hoeveel is dat?) die nauwelijks een beroep doen op de gezondheidszorg? Lopen die niet onder de tram? Kunnen zij geen akelige ziektes krijgen? Dat er verband bestaat tussen een ongezonde levensstijl en hart- en vaatziekten en kanker is duidelijk. Maar hoe dat precies werkt, daar zijn wetenschappers bepaald nog niet uit. Nog afgezien van erfelijkheid en domme pech.

Dat een lage opleiding betekent dat ook kennis en vaardigheden op het gebied van levensstijl minder aanwezig zijn dan bij hoger opgeleiden, zal ongetwijfeld waar zijn. Maar mensen dan maar uitsluiten van bepaalde zorg is wreed. En dat een-op-een koppelen aan inkomen is ronduit dom.

Ziektekosten

De rapen zijn gaar. Zowel op Radio 1 als op BNR boden hardwerkende Nederlanders tegen elkaar op in superlatieven en uitingen van diepe, diepe teleurstelling.

Nivellering! Verontwaardigd spuugden ze het woord uit, alsof dat het smerigste was dat ze konden bedenken. Nivellering! Terwijl ze braaf VVD hadden gestemd, de enige partij die op een fatsoenlijke manier opkwam voor hun belangen. Ze waren bedrogen.

“Ik betaal voor mensen die ongezond leven,” was een veel gehoorde kreet. Zelf gaan ze trouw naar de sportzaal, drinken matig, eten verantwoord en roken niet. Maar mensen die met een uitkering op de bank zitten, zich volproppen met patat en mayonaise, zware shag roken en niet weten hoe een appel eruit ziet, kosten de gemeenschap handen vol geld.

“Ik moet straks honderden euro’s per maand betalen voor mijn ziektekostenverzekering en zij maar twee tientjes.” Het calimero-effect in een nieuw jasje.

Als je zo redeneert, moet je wel consequent zijn: bedenk dan dat ongezond levende mensen de gemeenschap uiteindelijk een stuk minder geld kosten dan de gezonde omdat ze veel eerder sterven. Dat scheelt al gauw een jaar of tien AOW.

Hoe komt dat toch dat zo gauw het over geld gaat, alle remmen los gaan? Dat mensen wegkomen met veralgemeniseringen waarvan iedereen op zijn klompen aanvoelt dat het zo simpel niet ligt?

Wat mij vooral raakt is de onbarmhartigheid en het gebrek aan zelfinzicht. Hebben al die hardwerkende Nederlanders dan alles aan zichzelf te danken? Hun IQ dat hen in staat stelde een goede opleiding te volgen, hun genen die hen niet opzadelden met handicaps, erfelijke ziektes of psychische stoornissen, of een stabiel gezin met zorgzame ouders. En hebben zij daarom recht op een lage ziektekostenpremie?

En hoe lang zal hun carrière duren? Gaat de baas straks failliet, of hun opdrachtgevers? Of worden ze domweg wegbezuinigd?

Wat is dat eigenlijk: hard werken; doe je dat alleen als je een goedbetaalde functie hebt? Of ook wanneer je een baan hebt die je net het minimumloon oplevert, of wanneer je alleen maar baantjes op afroep kunt krijgen, als iemand anders even een paar weken op welverdiende vakantie gaat?

Er valt van alles te zeggen over de nieuwe plannen, het best waarschijnlijk pas als er meer informatie komt en de effecten duidelijk worden. Maar de tirades die ik gisteren op de radio hoorde terwijl ik naar Amersfoort heen en weer reed, boden weer eens een diep inzicht in de ziel van de Nederlander. Hardwerkend of niet.

Kiezen

Het was niet meer spannend. Van te voren stond al vast dat de VVD en de PvdA zouden winnen, Samsom met een titaneneindsprint, Rutte schijnbaar op zijn sloffen.

De VVD laat, om het nog eens goed in te peperen, zijn vreselijke leuzen nog even hangen. Overal zijn ze nog te zien, in Leeuwarden maar ook, zo zag ik gisteren, in Rotterdam. De VVD is dus niet per ongeluk Leeuwarden vergeten, zoals ik even hoopte.

‘Handen uit de mouwen in plaats van hand ophouden’ is zo’n leus. Een aai over de bol van de hardwerkende Nederlander waar de VVD het zo graag over heeft. Terwijl de Volkskrant in een vernietigend artikel duidelijk heeft bewezen dat niet de uitkeringstrekkers de grote handophouders zijn maar de huizenbezitters. Hypotheekrenteaftrek kost de staat meer dan uitkeringen.

Verreweg de meeste uitkeringen worden overigens genoten door AOW’ers, niet door werkschuw tuig. Maar die nuance is aan de VVD niet besteed. Dat zou maar stemmen kosten.

Ondertussen is het zonneklaar: Nederland verrechtst in rap tempo. Dat wordt in een keer duidelijk op het kaartje dat Trouw publiceerde.

Eigenlijk zou je eerst het kaartje uit 2010 moeten zien. Daar is Nederland nog een lappendeken van voorkeuren. In de ene streek PvdA (rood), in de andere VVD (blauw), in nog weer andere CDA (geel).

Wat een schrik als je daarna kaartje 2012 ziet. Geel is vrijwel verdwenen en een aantal gemeentes die geel lijken, blijken bij nader inzien okergeel: SGP. Bekijk je de bijbehorende percentages dan blijkt al snel dat de door het CDA gedomineerde gewesten al in 2010 op kantelen stonden.

De reden? Uiteraard meer dan één. Maar in ieder geval, behalve de secularisatie die het CDA parten speelt, de groeiende kloof tussen laag- en hoogopgeleid, vaak resulterend in weinig en (veel) meer geld.

Woonden beide groepen vroeger min of meer door elkaar heen en kwamen ze elkaar tegen in de kerk of in de kleine dorpsgemeenschap, tegenwoordig wonen de rijken en hoogopgeleiden in enclaves. De middenklasse lijkt te verdwijnen, mede omdat het nogal wat uitmaakt of je alleen leeft of met een eveneens verdienende partner.

De rijke mens komt de arme niet meer tegen. Hij heeft geen weet van een modaal salaris, en geen idee wat je daarvan kunt doen en wat niet. En de arme komt de rijke niet meer tegen, ziet hem alleen varen op zijn jacht en rijden in de allernieuwste auto.

Als je je mening niet kunt baseren op kennis, val je terug op vooroordelen. De VVD heeft de rechtse kiezer ruim voorzien van vooroordelen en plukt daarvan nu de electorale vruchten.

Uiteindelijk zijn er dus alleen maar verliezers.

Tafeldekken

Nu de meeste Nederlanders weer terug zijn van vakantie komt de verkiezingscampagne eindelijk wat op gang. Het is roerend te zien hoe politieke partijen zich uitsloven om ons de gang naar de stembus te laten maken en het vakje voor een van hun kandidaten rood te maken. Jammer alleen dat ze de kiezer blijkbaar niet erg hoog aanslaan.

Neem CDA-er Buma (tegenwoordig met één naam). Zet ‘s morgens vroeg fluitend de ontbijtbordjes op tafel. Zorgzame man! Tot hij een paar dagen later verraadt dat hij dat eigenlijk nooit doet. Nou ja, ‘s avonds laat, snel, voor het slapengaan. Toch een beetje een afknapper.

Samsom komt meteen maar met zijn hele gezin in beeld. Schattig! Maar wat zouden die kindertjes daar later van vinden? Het is op het randje, vind ik zelf. Kindertjes zijn nog klein, de camera is nog leuk. Kijk, juf, ik ben op tv! En papa ook!

Maar als je je eigen Facebookpagina hebt, zit je vast niet te wachten op schattige beelden van een paar jaar geleden. Link ook, trouwens. Wie weet wat er gebeurt in die paar jaar? Duizelingwekkende nederlaag voor de PvdA door papa’s schuld? Papa en mama uit elkaar? Of iets nog ergers?

Ook erg: al die kandidaten die voor zichzelf campagne gaan voeren. Zo zag ik laatst Mei Li Vos onbeschaamd zichzelf profileren. Zij was een blauwe maandag ZZP-er geweest en kwam vanaf heden op voor ZZP-ers. Puur cliëntelisme, zoiets! Verder ging het hele gesprek vooral over haarzelf.

Ondertussen krijg ik nauwelijks informatie waar ik echt wat aan heb. Kan mij het wat schelen wat voor kleur Buma’s bordjes hebben, ik wil weten waar de man straks voor staat. Gaan de zorglasten weer omhoog met hem aan het roer? Ik wil helemaal niet weten wat voor meubels Samsom in zijn woonkamer heeft staan. Wat ik wel wil weten is of hij die JSF ook wil, en waar hij op denkt te bezuinigen.

Nog interessanter: waar willen de politieke partijen met dit land naartoe? Hoe ziet hun ideale Nederland er uit? Hoeveel ruimte is daar voor de afwijking van het gemiddelde, voor eigenwijze mensen, voor andere overtuigingen dan wat toevallig op dat moment de onderbuik van de gemiddelde Nederlander voelt?

Wie ‘s morgens vroeg de tafel dekt, is dan opeens erg onbelangrijk.

Gedachtepolitie

Tweede Kamerlid voor de VVD Jeanine Hennis-Plasschaert mocht op de avond van de Canal Parade, vrijwel ongehinderd door lastige vragen, vertellen hoe goed de VVD op dit moment bezig is. Zo ging de verplichte voorlichting op scholen over homoseksualiteit er nu toch echt komen.

Ter illustratie van de noodzaak daarvan werd een stel jongens op het schoolplein van een christelijke school in Veenendaal ten tonele gevoerd. Waarom Veenendaal? Geen idee. Er is natuurlijk altijd wel een puber te vinden die wil verklaren dat hij zoenende mannen vies vindt, daar had de redactie echt niet voor naar Veenendaal hoeven afreizen.

Prima idee verder, zulke voorlichting en hoera voor alle scholen die het nu al doen. Waarom word ik er dan toch zo achterdochtig van? Daar zijn verschillende redenen voor.

Allereerst weet Hennis al precies wat voorlichting bereiken zal: acceptatie van homoseksualiteit. Blijkbaar gaat zij ervan uit dat mensen die problemen hebben met homoseksualiteit gewoon te weinig weten. Wat een ontroerende naïviteit. Of zit er iets anders achter?

Ten tweede wordt de voorlichting verplicht. Wat voor soort voorlichting verwacht Hennis eigenlijk op scholen die het nu niet doen? Op orthodox-christelijke en islamitische scholen bijvoorbeeld? Of komen ook daar regels voor?

En dan vind ik het eng worden. Ik heb niets tegen voorlichting over homoseksualiteit, integendeel. Maar ik heb wel iets tegen gedachtepolitie, en daar gaat het steeds sterker naar ruiken. Wie bepaalt wat je moet vinden? De VVD? De meerderheid van de bevolking? Dat kan nog eng worden.

Eén prikje van de interviewster moest Hennis nog wel verwerken: had haar eigen partij er niet voor gezorgd dat de schandvlek van de weigerambtenaar nog steeds bestond? Ja ja, dat wel, maar daar zou nu toch een einde aan komen want de Tweede Kamer wachtte niet meer op dit kabinet of een volgende met misschien wel weer een confessionele partij erin.

Stoere woorden. Het nakend einde van de weigerambtenaar is echter niet aan de VVD toe te schrijven maar aan D66, maar daar liet de interviewster haar genadig mee wegkomen. En dus probeerde Hennis nogmaals te scoren: de wet die geweld tegen homo’s bestraft, werd ook aangescherpt. Mij lijkt het logisch dat geweld tegen wie dan ook strafbaar is.

Het was een fijne avond voor Hennis maar de conclusie dat homoseksualiteit een sjibbolet is geworden voor iedereen die zich liberaal noemt, lijkt gerechtvaardigd. Uiteindelijk schieten homo’s daar helaas niet zo veel mee op.

Markt

De VVD heeft een nieuw ei gelegd. Hoewel… oude wijn in nieuwe zakken is misschien een betere omschrijving.

Het plan: privatiseer de gevangenissen. Want dat doen ze in Amerika ook en daar werd het goedkoper èn beter van. Ik kan me geen lovende berichten over Amerikaanse gevangenissen herinneren, maar dat terzijde.

Nu staat de VVD al sinds jaar en dag bekend om haar grote liefde voor de markt. Die liefde is zo groot dat de VVD zich niet bekreunt over beleidsterreinen waar de markt finaal de mist is ingegaan.

Het grote privatiseren begon met Annemarie Jorritsma, eerst minister van Verkeer en Waterstaat, daarna van Economische Zaken. De PvdA kieperde de ideologie overboord en de VVD vulde het aldus ontstane gat onmiddellijk op met de markt.

Alles moest geprivatiseerd van minister Jorritsma, de gezondheidszorg, de post, jeugdhulpverlening, energiemaatschappijen, je kon het zo gek niet bedenken. En goedkoop dat alles zou worden!

Maar Annemarie Jorritsma was jaren negentig en het is nu 2012. Inmiddels is duidelijk dat niets wat geprivatiseerd werd echt goedkoper is geworden. De energie niet, de zorg niet, en de post niet. Het regent klachten.

De moed van minister Schippers was dan ook bewonderenswaardig toen zij de tandartsen zelf hun prijzen wilde laten bepalen. Een gaatje vullen zou veel goedkoper worden! En je kon van te voren de prijzen vergelijken. En als de prijzen te veel gingen stijgen (Hè? Het zou toch goedkoper worden?) zou ze persoonlijk ingrijpen.

Minister Schippers gaat vast niet vaak naar de tandarts. Wel eens met de boor in je mond onderhandeld over de prijs van een kroon of wortelkanaalbehandeling? Want de noodzaak van dat soort ingrepen openbaren zich vaak pas als je in de stoel ligt en kokhalzend naar het bekertje water reikt.

De behandeling stoppen met een stompje kies in je mond en eerst naar huis om scheel van de kiespijn prijzen te vergelijken?
Vanavond is het plan voortijdig aan zijn einde geholpen. En terecht.

De enige remedie die de VVD kan bedenken tegen een falende markt is nog meer markt. Want als de markt zijn werk niet doet, betekent dat volgens deze partij alleen maar dat er te veel regels zijn. En dus te weinig markt.

In de praktijk betekent privatisering echter vooral dat er veel geld uitgegeven wordt aan een afdeling communicatie die glossy folders produceert, en aan extra managers en bonussen voor de top.

Het is eigenlijk wel aandoenlijk, dat naïeve geloof in de markt. Alleen jammer dat het zoveel slachtoffers maakt.

Het mag weer: ‘hypotheekrenteaftrek’

Hypotheekrenteaftrek. Je mag het woord weer gebruiken zonder dat je zondigt tegen het kabinet of de PVV schoffeert en zodoende een gevaar bent voor de samenleving in het algemeen en het liberale deel in het bijzonder.

Vlak voor de verkiezingen gooide de VVD ons dood met spotjes over de hypotheekrenteaftrek. Bezorgde Vinexwijk-vaders vroegen zich af hoe ze hun tophypotheek zouden moeten betalen zonder de maandelijkse teruggave, oudere mannen in goeden doen bleken bang dat een eigen nest voor hun verwende kroost te kostbaar zou worden. Dit alles volgens oud VVD-recept rechtstreeks in de camera gesproken door mensen die je buurman zouden kunnen zijn.

En het werkte. Nederland zat huiverend voor de tv. Wat te doen?!

Mensen met een gemiddelde hypotheek dachten dat de VVD voor hun belangen opkwam en stemden massaal liberaal. Wat er precies liberaal is aan het aftrekken van je hypotheekrente weet niemand maar een kniesoor die daarop let.

In 2012 betalen diezelfde VVD-stemmers de prijs voor het heilige H-woord. De zorgkosten rijzen straks de pan uit, evenals de gemeentelijke belastingen. Waren het tot voor kort mensen met kleine inkomens die inleverden, inmiddels is dat niet meer genoeg en moet de middenmoot eraan geloven. Winst: een jaar lang in de waan verkeren dat je de dans ontsnapt. Is ook wat waard.

Het kan natuurlijk ook best anders. Een simpel recept als de hypotheekrente alleen in de eerste schijf aftrekbaar laten zijn, bereikt precies wat de meeste mensen willen: de laagste inkomens buiten schot houden met een eenvoudige maatregel die dus weinig ruimte laat voor fraude.

Maar dat is waarschijnlijk niet waar de VVD voor opteert. Deze partij weet ongetwijfeld een manier te vinden die de hoogste inkomens buiten schot laat.

Ben benieuwd wat voor spotjes ze voor de volgende verkiezingen laten maken…