Afwijking 2

Na de hartstochtelijke pleidooien voor het accepteren van een kind met Down, zijn nu in een paar kranten andere verhalen te lezen. Ze liegen er niet om: een vrouw beschrijft in Trouw hoe haar jeugd werd verpest door een voortdurend krijsend en kwijlend broertje.

En in een documentaire over de Volendamse ziekte van de KRO zeggen de ouders zonder uitzondering dat ze zouden kiezen voor abortus nu er een test is die de ziekte in een vroeg stadium van de zwangerschap kan aantonen.

Een complicerende factor is dat er twee zaken door elkaar lopen: individuen en hun ‘recht op een test’, en de effecten van de mogelijkheden van die test en de keuzes die mensen maken op de samenleving als geheel. Inzoomen op een individu geeft geen beter zicht op de gevolgen voor de samenleving als geheel.

Het kan een zegen lijken, zo’n test die vertelt of je kind een afwijking heeft of niet. Dat is dan wel afgezien van het verdriet van het moeten ondergaan van een abortus. Hoe rationeel je dat ook benadert, feit blijft dat je een einde maakt aan het leven van een kind dat in je groeit. Daar hoor ik zelden iets over en dat verontrust me.

De vraag of al die testen wel zo’n fijne samenleving zullen opbrengen, wordt alleen maar pregnanter met het toenemen van de mogelijkheden. Er kan op steeds meer ziektes en afwijkingen worden getest. Als je kind een grote kans heeft op autisme, hoe groot moet die kans zijn wil je menen dat het kind maar beter niet geboren kan worden?
Da_Vinci_Vitruve_Luc_ViatourNa de afwijkingen komen de dingen aan de beurt die beter hadden gekund: een fraai uiterlijk, een hoog IQ, aanleg voor gezond oud worden, een veerkrachtige persoonlijkheid, sterke spieren en een zonnig karakter. Waarom zou je het niet doen als het kan, en als jouw kind anders zoveel zou afwijken van de rest? Liever een kind dat flink lang wordt (meer kans op succes!) dan een kleintje, liever een jongen dan een meisje? En mag je kind homoseksueel zijn of toch maar liever niet?

Ik vrees voor een samenleving die straks, met de beste bedoelingen, alleen nog bestaat uit ‘perfecte’ mensen, met een nog veel smallere marge voor ‘normaal’ dan nu al het geval is. Daar gaan we niet gelukkiger van worden.