Thatcher

We schrijven de jaren ’80 van de vorige eeuw. Daar verscheen ze opeens op tv, een glimlach op haar gezicht, een handtasje à la Queen Elizabeth aan haar arm. Blond haar stevig in de krul, stijf mantelpakje en parels. Het had je tante kunnen zijn. Maar het was de prime minister van het Verenigd Koninkrijk.
thatcher
Mijn pas ontwikkelde feministische bewustzijn had het er even moeilijk mee. Moest ik blij zijn met deze vrouwelijke doorbraak, of moest ik haar verfoeien om haar politieke overtuigingen? Het laatste, besloot ik.

Toegegeven, het politieke landschap in Engeland in die tijd was hopeloos verziekt. De machtige vakbonden hadden de samenleving compleet in de tang. De mijnen, die al lang gesloten hadden moeten zijn maar door de bonden open waren gebleven, moesten uitgerekend in een tijd van crisis alsnog het loodje leggen.

Op dat soort momenten blijkt de on-Europeesheid van Engeland, feitelijk ligt het qua cultuur dichter bij de Verenigde Staten. De woeste stakingsleider Neil Kinnock leek zo uit het Wilde Westen weggelopen, en de upper class voelt zich mijlenver boven het gepeupel verheven.

Laat Thatcher nu overleden zijn, haar geest waart nog steeds rond, ook in Europa. Als er iemand als moeder van het huidige neoliberalisme gezien kan worden, is zij het wel. ‘There is no such thing as society. There are individual men and women, and there are families,’ riep ze in 1987 in een speech voor haar partij.

Die uitspraak is haar blijven achtervolgen, waarschijnlijk omdat hij zo kernachtig weergaf wat voor soort samenleving zich aan het ontwikkelen was. Een individualistische die steeds minder geduld zou krijgen met de achterblijvers, de losers, de ballast die alleen maar geld kost.

Totdat die losers zich opeens binnen de eigen kring bevinden. Dan blijken de omstandigheden toch meer te bepalen dan gedacht en is succes niet meer de keuze die het altijd leek. Dan gaan mensen zich opeens heel druk maken voor een niche op het grote terrein van de zorg. ‘Bezuinigingen, best… maar niet op de verzorgingstehuizen: mijn oma is dement’. ‘Wel hulp vergoeden voor autisten: mijn kind is autistisch’.

Zo kwam ook Thatcher zelf opeens dichterbij door de film die over haar leven werd gemaakt, onnavolgbaar vertolkt door Meryl Streep. Thatcher werd een mens van vlees en bloed, een moeder, een echtgenote, iemand die langzamerhand het contact met de buitenwereld verloor. En hulp nodig had, van de samenleving.

Vandaag wordt ze begraven. Rest in peace, Lady Thatcher.