Beschaving

Er lijkt geen einde aan te komen, in 2014 moet Nederland weer zes miljard euro bezuinigen. Bezuinigen is nodig voor een gezonde economie, was jarenlang het credo, maar steeds meer economen waarschuwen voor kapotbezuinigen. Er is echter meer aan de hand.

De bezuinigingen van de laatste jaren laten een patroon zien. Nu is belastingheffen is altijd een belangrijk beleidsinstrument geweest. Verschil is dat bezuinigingen en lastenverzwaringen nu uitsluitend worden gepresenteerd als middel om het huishoudboekje weer op orde te krijgen. En dat is het.

Ondertussen worden er natuurlijk wel degelijk politieke doelen nagestreefd. De VVD wil ervoor zorgen dat hun stemmers waar voor hun geld krijgen en nog meer marktwerking invoeren. Het neoliberalisme mag dan failliet zijn, de VVD heeft het nog niet door. De PvdA is wanhopig op zoek naar de ideologische veren die de partij onder leiding van Wim Kok heeft afgeschud.

De gevolgen zijn rampzalig. Een paar opvallende bezuinigingen van de afgelopen weken:
• Godsdienstlessen en humanistische vorming op de openbare school worden niet meer vergoed, en dat in een tijd die bol staat van de religieuze spanningen.
• Het onderhoud van graven van Nederlandse militairen in het buitenland wordt te duur.
• Het Montesquieu Instituut dat onderzoek doet naar parlementen en democratie in Europa, raakt mogelijk zijn gehele subsidie kwijt.

De bezuinigingen in het onderwijs doen ondertussen niets aan de kwalen waar het al jaren aan lijdt maar zorgen er wel voor dat met name jongeren uit armere milieus niet meer gaan studeren. HBO- en MBO-opleidingen zijn hier en daar van erbarmelijke kwaliteit.
Bij de thuiszorg vallen honderden ontslagen en het eind is nog niet in zicht.

Een paar terreinen waar die bezuinigingen opvallend genoeg niet plaatsvinden:
• De hypotheekrenteaftrek, die nu met de zogenaamde Blok-hypotheek wordt ‘aangepakt’. Geen bank die daar zijn geld aan spendeert en voor één keer hebben ze gelijk. Wat een misbaksel.
• Het marktwerkingsysteem van de gezondheidszorg, met zijn perverse prikkels, wordt hooguit in de marge aangepast. Mede door ondoorzichtige regels veroorzaakte fraude kost tientallen miljoenen per jaar.
• De crisisbelasting voor de hogere inkomens werd schielijk weer teruggedraaid. Reden: het bracht te weinig op. Vreemd dat dit argument niet opgaat voor de bezuinigingen op godsdienstlessen.

Daarnaast is het verschil tussen minimumloon en de hoogste salarissen nog nooit zo groot geweest als in deze tijd en blijven de banken zeer riante salarissen betalen aan de top, evenals semioverheidsinstellingen.

De bezuinigingen hebben een aantal overeenkomsten: ze treffen de lagere en lagere middeninkomens, ze ontzien de hogere inkomens onder andere door de handhaving van de hypotheekrenteaftrek (hoe hoger het salaris, hoe meer belastingvoordeel) en laten zo €12 miljard aan bezuinigingen liggen. Tegelijkertijd worden allerlei zaken geschrapt die rechtstreeks met onze beschaving te maken hebben.

Die beschaving bestaat zowel uit zorg voor de zwakken en een goed onderwijssysteem dat voor iedereen toegankelijk is, als voor zaken die niet meteen bij iedereen op het netvlies staan maar wel heel belangrijk zijn voor het voortbestaan van diezelfde beschaving, en die niet voortdurend bestaansrecht zouden moeten bewijzen.
forum romana
Uitgerekend zij sneuvelen in het bezuinigingsgeweld. Maar wellicht zien de politici die deze besluiten nemen zelf al lang niet meer wat onze beschaving inhoudt. Dan is het einde van de beschaving pas echt nabij.

Ziektekosten

De rapen zijn gaar. Zowel op Radio 1 als op BNR boden hardwerkende Nederlanders tegen elkaar op in superlatieven en uitingen van diepe, diepe teleurstelling.

Nivellering! Verontwaardigd spuugden ze het woord uit, alsof dat het smerigste was dat ze konden bedenken. Nivellering! Terwijl ze braaf VVD hadden gestemd, de enige partij die op een fatsoenlijke manier opkwam voor hun belangen. Ze waren bedrogen.

“Ik betaal voor mensen die ongezond leven,” was een veel gehoorde kreet. Zelf gaan ze trouw naar de sportzaal, drinken matig, eten verantwoord en roken niet. Maar mensen die met een uitkering op de bank zitten, zich volproppen met patat en mayonaise, zware shag roken en niet weten hoe een appel eruit ziet, kosten de gemeenschap handen vol geld.

“Ik moet straks honderden euro’s per maand betalen voor mijn ziektekostenverzekering en zij maar twee tientjes.” Het calimero-effect in een nieuw jasje.

Als je zo redeneert, moet je wel consequent zijn: bedenk dan dat ongezond levende mensen de gemeenschap uiteindelijk een stuk minder geld kosten dan de gezonde omdat ze veel eerder sterven. Dat scheelt al gauw een jaar of tien AOW.

Hoe komt dat toch dat zo gauw het over geld gaat, alle remmen los gaan? Dat mensen wegkomen met veralgemeniseringen waarvan iedereen op zijn klompen aanvoelt dat het zo simpel niet ligt?

Wat mij vooral raakt is de onbarmhartigheid en het gebrek aan zelfinzicht. Hebben al die hardwerkende Nederlanders dan alles aan zichzelf te danken? Hun IQ dat hen in staat stelde een goede opleiding te volgen, hun genen die hen niet opzadelden met handicaps, erfelijke ziektes of psychische stoornissen, of een stabiel gezin met zorgzame ouders. En hebben zij daarom recht op een lage ziektekostenpremie?

En hoe lang zal hun carrière duren? Gaat de baas straks failliet, of hun opdrachtgevers? Of worden ze domweg wegbezuinigd?

Wat is dat eigenlijk: hard werken; doe je dat alleen als je een goedbetaalde functie hebt? Of ook wanneer je een baan hebt die je net het minimumloon oplevert, of wanneer je alleen maar baantjes op afroep kunt krijgen, als iemand anders even een paar weken op welverdiende vakantie gaat?

Er valt van alles te zeggen over de nieuwe plannen, het best waarschijnlijk pas als er meer informatie komt en de effecten duidelijk worden. Maar de tirades die ik gisteren op de radio hoorde terwijl ik naar Amersfoort heen en weer reed, boden weer eens een diep inzicht in de ziel van de Nederlander. Hardwerkend of niet.

Kiezen

Het was niet meer spannend. Van te voren stond al vast dat de VVD en de PvdA zouden winnen, Samsom met een titaneneindsprint, Rutte schijnbaar op zijn sloffen.

De VVD laat, om het nog eens goed in te peperen, zijn vreselijke leuzen nog even hangen. Overal zijn ze nog te zien, in Leeuwarden maar ook, zo zag ik gisteren, in Rotterdam. De VVD is dus niet per ongeluk Leeuwarden vergeten, zoals ik even hoopte.

‘Handen uit de mouwen in plaats van hand ophouden’ is zo’n leus. Een aai over de bol van de hardwerkende Nederlander waar de VVD het zo graag over heeft. Terwijl de Volkskrant in een vernietigend artikel duidelijk heeft bewezen dat niet de uitkeringstrekkers de grote handophouders zijn maar de huizenbezitters. Hypotheekrenteaftrek kost de staat meer dan uitkeringen.

Verreweg de meeste uitkeringen worden overigens genoten door AOW’ers, niet door werkschuw tuig. Maar die nuance is aan de VVD niet besteed. Dat zou maar stemmen kosten.

Ondertussen is het zonneklaar: Nederland verrechtst in rap tempo. Dat wordt in een keer duidelijk op het kaartje dat Trouw publiceerde.

Eigenlijk zou je eerst het kaartje uit 2010 moeten zien. Daar is Nederland nog een lappendeken van voorkeuren. In de ene streek PvdA (rood), in de andere VVD (blauw), in nog weer andere CDA (geel).

Wat een schrik als je daarna kaartje 2012 ziet. Geel is vrijwel verdwenen en een aantal gemeentes die geel lijken, blijken bij nader inzien okergeel: SGP. Bekijk je de bijbehorende percentages dan blijkt al snel dat de door het CDA gedomineerde gewesten al in 2010 op kantelen stonden.

De reden? Uiteraard meer dan één. Maar in ieder geval, behalve de secularisatie die het CDA parten speelt, de groeiende kloof tussen laag- en hoogopgeleid, vaak resulterend in weinig en (veel) meer geld.

Woonden beide groepen vroeger min of meer door elkaar heen en kwamen ze elkaar tegen in de kerk of in de kleine dorpsgemeenschap, tegenwoordig wonen de rijken en hoogopgeleiden in enclaves. De middenklasse lijkt te verdwijnen, mede omdat het nogal wat uitmaakt of je alleen leeft of met een eveneens verdienende partner.

De rijke mens komt de arme niet meer tegen. Hij heeft geen weet van een modaal salaris, en geen idee wat je daarvan kunt doen en wat niet. En de arme komt de rijke niet meer tegen, ziet hem alleen varen op zijn jacht en rijden in de allernieuwste auto.

Als je je mening niet kunt baseren op kennis, val je terug op vooroordelen. De VVD heeft de rechtse kiezer ruim voorzien van vooroordelen en plukt daarvan nu de electorale vruchten.

Uiteindelijk zijn er dus alleen maar verliezers.

Tafeldekken

Nu de meeste Nederlanders weer terug zijn van vakantie komt de verkiezingscampagne eindelijk wat op gang. Het is roerend te zien hoe politieke partijen zich uitsloven om ons de gang naar de stembus te laten maken en het vakje voor een van hun kandidaten rood te maken. Jammer alleen dat ze de kiezer blijkbaar niet erg hoog aanslaan.

Neem CDA-er Buma (tegenwoordig met één naam). Zet ‘s morgens vroeg fluitend de ontbijtbordjes op tafel. Zorgzame man! Tot hij een paar dagen later verraadt dat hij dat eigenlijk nooit doet. Nou ja, ‘s avonds laat, snel, voor het slapengaan. Toch een beetje een afknapper.

Samsom komt meteen maar met zijn hele gezin in beeld. Schattig! Maar wat zouden die kindertjes daar later van vinden? Het is op het randje, vind ik zelf. Kindertjes zijn nog klein, de camera is nog leuk. Kijk, juf, ik ben op tv! En papa ook!

Maar als je je eigen Facebookpagina hebt, zit je vast niet te wachten op schattige beelden van een paar jaar geleden. Link ook, trouwens. Wie weet wat er gebeurt in die paar jaar? Duizelingwekkende nederlaag voor de PvdA door papa’s schuld? Papa en mama uit elkaar? Of iets nog ergers?

Ook erg: al die kandidaten die voor zichzelf campagne gaan voeren. Zo zag ik laatst Mei Li Vos onbeschaamd zichzelf profileren. Zij was een blauwe maandag ZZP-er geweest en kwam vanaf heden op voor ZZP-ers. Puur cliëntelisme, zoiets! Verder ging het hele gesprek vooral over haarzelf.

Ondertussen krijg ik nauwelijks informatie waar ik echt wat aan heb. Kan mij het wat schelen wat voor kleur Buma’s bordjes hebben, ik wil weten waar de man straks voor staat. Gaan de zorglasten weer omhoog met hem aan het roer? Ik wil helemaal niet weten wat voor meubels Samsom in zijn woonkamer heeft staan. Wat ik wel wil weten is of hij die JSF ook wil, en waar hij op denkt te bezuinigen.

Nog interessanter: waar willen de politieke partijen met dit land naartoe? Hoe ziet hun ideale Nederland er uit? Hoeveel ruimte is daar voor de afwijking van het gemiddelde, voor eigenwijze mensen, voor andere overtuigingen dan wat toevallig op dat moment de onderbuik van de gemiddelde Nederlander voelt?

Wie ‘s morgens vroeg de tafel dekt, is dan opeens erg onbelangrijk.